Nedir.Org *
Sponsorlu Bağlantılar
Zeus

Sıfat Nedir


Resim Ekle Dosya Ekle Video Ekle Soru Sor Bilgi Ekle
Sıfat (Önad) : İsimleri niteleyen ya da belirten sözcüklerdir. Sıfat ya da önad; isimlerin ya da diğer sıfatların önüne gelerek onları miktar, sıra, konum, renk, biçim, insanda bıraktığı duygu vb. gibi çeşitli yönlerden tanımlayan, tarif eden sözcük türü.

Sıfatlar ancak varlıklarla ortaya çıkar. Bu nedenle tek başlarına kullanılamaz. Sıfat olarak kullanılan çoğu sözcük bazen bir kavramın karşılığıdır. Örneğin “mavi”, bir renk ismidir, “iki”, bir sayı ismidir. Ancak bu sözcükler isimlerin özelliklerini bildirecek duruma gelirse sıfat olur. Yani; “Mavi gözlerine bayıldım.” cümlesinde “mavi” göz isminin rengini bildirdiğinden sıfattır. Ya da “iki” sözü; “İki kalemi vardı.” cümlesinde kalemlerin sayısını bildirdiğinden sıfat olmuştur.

Ancak sıfatın mutlaka isimden önce gelmesi gerekmez. Bazen bir ismin niteliğini bildirmesine rağmen isimden önce gelmediği de olur.

Bu genel bilgilerden sonra, şimdi de sıfatların çeşitlerini görelim.

1. Sıfatların Özellikleri


1. Sıfatlar isimlerden önce gelerek onları sayı, renk, durum, hareket, biçim, yer, işaret ve soru yönlerinden tamamlar; onları niteler veya belirtir:
"O zaman gördü ki, küçük çocuk, memleketlisi, minimini yavru ağlıyor... Sessizce, titreye titreye ağlıyor. Yanaklarından gözyaşları birbiri arkasına, temiz vagon pencerelerindeki yağmur damlaları nasıl acele acele, sarsıla çarpışa dökülürse öyle, bağrının sarsıntılarıyla yerlerinden oynayarak, vuruşarak içlerinde güneşli mavi gök, pırıl pırıl akıyor."

o zaman, küçük çocuk, minimini yavru, temiz vagon pencereleri, güneşli mavi gök

2. Tek başlarına kullanıldıkları zaman isim değerindedirler. Çünkü ancak bir isimden önce geldikleri zaman sıfat oldukları anlaşılabilir:
yeşil elbise (sıfat) yeşili severim (isim)
İhtiyar kadın (sıfat) İhtiyarlara iyi davranmalıyız (isim)
Büyük park (sıfat) parkların en büyüğü (isim)

3. Tek başlarına kullanıldıklarında isim değerinde oldukları için alabildikleri isim çekim eklerini, yani hâl eklerini, iyelik eklerini ve çoğul ekini, bir isimden önce gelerek onu niteledikleri ya da belirttikleri zaman, yani sıfat olarak kullanıldıkları zaman alamazlar:
Bir basamak yukarı çık. sıfat
Birler basamağı isim
Yürüyen merdiven sıfat
Yürüyenler ve koşanlar isim

4. Bir sıfatla onun nitelediği ya da belirttiği bir isim arasına noktalama işareti (özellikle virgül) konmaz. Virgül konursa ilk kelime tek başına kalmış
olur, dolayısıyla isimleşir.

Genç adama gülümseyerek baktı. (genç: sıfat)
Genç, adama gülümseyerek baktı. (genç: isim, özne)

5. Birkaç sıfat, arka arkaya sıralanarak bir ismi niteleyebilir veya belirtebilir:
Karanlık, büyük, korkutucu ve nemli bir evdi.

6. Sıfatın varlığından bahsedildiği her yerde mutlaka sıfat tamlaması vardır; o sıfatla (soru sıfatı da olsa) bir tamlama oluşturulmuştur.

2. Sıfat Çeşitleri


a. Niteleme sıfatları

Varlıkların yapısal özelliklerini ortaya koyan sıfatlardır. Bunlar varlığın nasıl olduğunu bildirir ve isme sorulan “nasıl” sorusuna cevap verir.

Kurumuş yapraklar yere döküldü.” cümlesindeki altı çizili sözcük, yaprağın nasıl olduğunu yani niteliğini bildiriyor. İsme “Nasıl yapraklar?” diye sorarsak cevap olarak “kurumuş” sözünün geldiğini görürüz.

b. Belirtme sıfatları

Varlıkların diğer varlıklarla ilgileri sonucunda aldığı özellikleri belirten sıfatlardır. Kendi arasında dört gruba ayrılır.

1 - İşaret Sıfatı:

Varlıkların bulunduğu yerleri gösteren sıfatlardır. Söyleyen kişinin, sözünü ettiği nesneye uzaklığına göre değişir.
Bu evi biz aldık.” cümlesinde evin yakın olduğu;
Şu evi biz aldık.” cümlesinde biraz uzak;
O evi biz aldık.” cümlesinde çok uzak ya da, sözü edilen bir evin olduğu anlaşılır.

Bu cümlelerde altı çizili sözcükler işaret sıfatıdır. Bu tür sıfatlar isme “hangi” sorusunun sorulmasıyla bulunur. “Hangi ev?”, “ “Bu ev” gibi...

Bazı işaret sıfatları ise yer bildirir. Bunlar çoğu zaman “-ki” ekini alarak kullanılır.
Buradaki evi biz aldık.
Şuradaki evi biz aldık.
Oradaki evi biz aldık.

cümlelerinde bulunan altı çizili sözcükler yer bildiren işaret sıfatlarıdır. Bunların dışında; öteki sokak, beriki ağaç gibi yer bildiren sıfatlar da vardır.

2 - Sayı Sıfatları :

İsimlerin sayısal özelliklerini bildiren sıfatlardır. Birkaç türü vardır. Örneğin; "Sınıfta yedi öğrenci vardı."

Asıl sayı sıfatı

Yedinci öğrenci gelsin.

Sıra sayı sıfatı

Yedişer kişi geldi.

Üleştirme sayı sıfatı

Yedi de bir ihtimal var.

Kesir sayı sıfatı

Çeyrek ekmek aldı.

Kesir sayı sıfatı

Bunların dışında bazı kaynakların topluluk sayı sıfatı diye adlandırdığı, ikiz çocuk gibi sıfatlar da vardır.

3 - Belgisiz Sıfat :

İsimlerin nicelik yönüyle belirsizliklerini ifade eden sıfatlardır.
Bazı konularda bilgisi yoktur.
Birtakım yanlış fikirleri vardı.
Hiçbir öğrenci gelmemişti.
Bütün kitapları aldı.
Her yer tertemizdi.
Bir gün bu iyiliğinizi ödeyeceğim.
Cümlelerinde altı çizili sözcükler belgisiz sıfatlardır. İsimleri sayıca az çok belli etmişler ancak tam bir özellik bildirmemişlerdir.

4 - Soru Sıfatı :

İsimlerin niteliğini, herhangi bir özelliğini soran sıfatlardır. Bu sözcüklerin yerine konan sözcükler de sıfattır.
Nasıl filmleri seversin?
Kaçar lira ayırmamız gerekiyor?
Hangi soruyu çözemedi?

3. Sıfatlarda Anlam



1. Sıfatlarda Anlam Kuvvetlendirme

Kural : Zarflarla ve edatlarla anlam kuvvetlendirilebilir:
çalışkan>arı gibi çalışkan>arı gibi çalışkan çocuk
güzel>Cennet kadar güzel>Cennet kadar güzel vatan
verimli>çek verimli>çok verimli topraklar

Burada "cennet kadar" kelime grubu "güzel" sıfatını; sonra hepsi birden "vatan" kelimesini nitelemiş.

Kural : Pekiştirme sıfatları ile de anlam kuvvetlendirilebilir:
Bir sıfatın ilk iki sesine "m, p, r, s" ünsüzlerinden biri eklenip, oluşan hecenin o sıfatın başına getirilmesiyle oluşur. Ünlüyle başlayan sıfatlarda ilk ünlüye "m, p, r, s" ünsüzlerinden biri eklenir.

Sarı sayfalar>sapsarı sayfalar
Kırmızı>kıpkırmızı elbise
Mor>mosmor bir yüz
Yeşil>yemyeşil tabiat
Temiz>tertemiz toplum
Uzun>upuzun araba
Bu kurala uymayan pekiştirme sıfatları da vardır:
Sapasağlam, yapayalnız, çırılçıplak, çepeçevre...

Kural : Tekrar yoluyla da anlam kuvvetlendirilebilir. Tekrar edilen kelimeler arasına "mİ" soru eki de konabilir:
doğru dürüst bir iş, boylu poslu bir adam, az buz para değil...
yüce yüce yaylalar, Mini mini eller, tatlı tatlı diller...
tatlı mı tatlı diller, sevimli mi sevimli bir yüz, sıcak mı sıcak bir hava...

2. Sıfatlarda Anlam Daraltma:

Sıfatların anlamlarında, bazı eklerden yararlanarak kısma, daraltma, küçültme yapılabilir.
Bunun için "-Cİk, -ÇE, -cEk, -(İ)msİ, -(İ)mtırak" ekleri kullanılır:

Geniş bir oda > daha az genişi > genişçe bir oda
Uzun bir çocuk > daha az uzunu > uzunca bir çocuk
Büyük ev > daha az büyüğü> Büyükçe / büyücek bir ev
Küçük çocuk > daha az küçüğü> küçükçe / bir çocuk
Tatlı elma > daha az tatlısı > tatlımsı bir elma
Ekşi erik > daha az ekşisi > ekşimsi / ekşimtırak erik

Kural : "-Cİk" eki küçüklük, azlık anlamı taşıyan sıfatlara getirilir ve aşırılık anlamı katar:
Kısa kol > daha da kısası > kısacık kol
İnce ip > daha da incesi > incecik ip
Az ekmek > daha da azı > azıcık ekmek
Minik yavru > daha da miniği> Minicik yavru
Küçük kız > daha da küçüğü> Küçücük kız
Ufak el > daha da ufağı > Ufacık el
Yumuşak eller > daha da yumuşağı> Yumuşacık eller

3. Sıfatlarda Karşılaştırma(Derecelendirme):

Aynı özelliklere sahip olan varlıkları karşılaştırarak o özelliğe hangisinin daha çok sahip olduğunu göstermek için sıfatın başına "en, daha, pek" kelimeleri getirilir.
En kuvvetli millet
Daha dürüst insanlar
Pek çalışkan işçi

4. Yapı Bakımından Sıfatlar


Sıfatlar da isimler gibi yapı bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üçe ayrılır:

1. Basit Sıfatlar

Herhangi bir yapım eki almamış ve başka bir kelimeyle birleşmemiş sıfatlardır.
Kara gün, kırmızı gül, bol yemek, iri taş, iyi insan, son yolculuk, dost ülke, düz çizgi.

2. Türemiş Sıfatlar

İsim ya da fiil köklerine ve gövdelerine getirilen isim yapım ekleriyle oluşturulmuş sıfatlardır.
Kiralık ev, yıllık izin, tuzlu su, Aydınlı Hasan, işsiz adamlar, ölü balık, sütçü kadın, yarınki
maç, genişçe bir oda, büyücek bir ev, ekşimsi / ekşimtırak erik, kısacık kol, incecik ip...
Penceresinden kavak ağaçları görünen / bir sağlık ocağı
yanaklarımı pembeleştiren / makaslar
uçuşan / pamukçuklar
Kavakları silkeleyen / rüzgâr
Kocaman / bir masası ve koltuğu
çalışkan öğrenci, susuz yaz, yuvarlak masa...

3. Birleşik Sıfatlar

Yapısında birden fazla kelime barındıran sıfatlardır.
Külyutmaz öğretmen, mirasyedi gençler, boşboğaz insanlar, boğazına düşkün adam, birtakım sorunlar, cana yakın çocuk...

Birleşik sıfatlar ikiye ayrılır:
a. Kaynaşmış birleşik sıfatlar

Anlamca kaynaşmış sıfatlardır. Birden fazla kelimenin sözlük anlamlarından az ya da çok uzaklaşarak, aralarına ek ya da kelime girmeyecek şekilde birleşerek oluşturdukları sıfatlardır.

Canciğer dost, vatansever sanatçı, pisboğaz çocuk, mirasyedi gençler, kahverengi elbise, eşsesli kelimeler, birkaç adam, herhangi bir öğretmen, biraz zaman, birtakım elbiseler...

b. Kurallı birleşik sıfatlar
Çeşitli yollarla oluşurlar:

­Sıfat tamlaması + "-lİ" yapım eki
büyük yapraklı ağaçlar, dost bakışlı insanlar, kısa boylu asker, büyük kapılı bina, kırık camlı ev...

­Sıfat tamlaması + "lIk" eki
yarım günlük mesai, üç kuruşluk iş...

­İsim + iyelik eki + sıfat
salonu büyük (bir) ev, çenesi düşük adam, saçı uzun bebek, rengi soluk kumaş...

­Takısız isim tamlaması + "-lİ" yapım eki
taş duvarlı ev, aslan yürekli çocuk, demir kapılı bahçe...

­İsim + "-DEn" ayrılma hâl eki + isim-fiil:
kulaktan dolma bilgiler...

­İkileme + isim
evsiz barksız insanlarımız, tatsız tuzsuz işlerimiz, irili ufaklı eşyalar...

­İsim + ek + fiilimsi + isim
işini bilir memur

­Deyim + isim
cana yakın arkadaşlar, çenesi düşük insan...

Adlaşmış Sıfat

Bazen kişinin tam olarak bilinmediği ya da niteliğinin vurgulanmak istendiği durumlarda isim söylenmeyip sıfat, ismin yerine geçirilebilir. Bu tür sözcüklere adlaşmış sıfat denir. Adlaşmış sıfatlar niteleme sıfatlarıyla yapılır.

“Korkak insanların kendine güveni yoktur.”
cümlesinde niteleme sıfatı olan “Korkak” sözcüğü,
“Korkakların kendine güveni yoktur.”
cümlesinde “insanlar” isminin düşmesiyle adlaşmış sıfat olmuştur.

Adlaşmış sıfat olan sözcükten sonra bir isim gelirse, anlam karışıklığını önlemek için iki sözcük arasına virgül (,) konur.
İhtiyar, adamlara şöyle bir baktı.
İhtiyar adamlara şöyle bir baktı.

Not : Sıfatla, onun nitelediği isim arasına hiçbir noktalama işareti konmaz.

Ünvan (San) Sıfatları

İnsanların rütbe, görev, derece, mevki, memuriyet ve sosyal durumlarına göre isimlerine eklenen, isimleri ile birlikte söylenen saygı veya tanıtma sözcüklerine ÜNVAN SIFATI denir.

Ünvan sıfatları, isimlerden önce gelebildikleri gibi isimden sonra veya hem isimden önce hem de isimden sonra gelebilirler. Kısaca ünvan sıfatları isimlerle birlikte üç şekilde kullanılır:
1. İsimden önce:
ÖRNEK: Doktor Mehmet, Yüzbaşı Hasan, Bay Cemil, Demirci Ahmet...
2. İsimden sonra:
ÖRNEK: Ahmet Bey, Ayşe Hanım, Hasan Yüzbaşı, Mustafa Kemal Paşa, Mehmet Dayı...
3. Hem isimden önce; hem de isimden sonra:
ÖRNEK: Öğretmen Ayşe Hanım, Doktor Mehmet Bey, Makinist Ahmet Usta...
NOT: Ünvan sıfatları, özel isimler gibi büyük harfle yazılmaya başlanır.

Sıfatlarda Pekiştirme

Sıfatların anlamlarının küvvetlendirilmesine, güçlendirilmesine sıfatlarda pekiştirme denir.

Sıfatlarda pekiştirme dört şekilde yapılır:

a) m, p, r, s ünsüzleri ile:

Bazı niteleme sıfatlarının ilk sesli harfine kadar olan kısmının sonuna, ' m, p, r, s ' harflerinden uygun olanı eklenir. Meydana gelen ön ek niteleme sıfatının başına eklenerek yapılır.

ÖRNEK:
Beyaz önlük >>>>> Be + m + beyaz önlük >>>>> Tertemiz çocuk
Sıfat İsim ¯¯Ön ek¯¯ Niteleme sıfatı

rmızı elma >>>>> + p + kırmız elma >>>>> Kıpkırmızı elma
Sıfat isim ¯¯Ön ek¯¯ Niteleme sıfatı

Temiz çocuk >>>>> Te + r + temiz çocuk >>>>> Tertemiz çocuk
Sıfat isim ¯¯Ön ek¯¯ Niteleme sıfatı

Doğru yol >>>>> Dosdoğru yol

b) İkileme ( tekrarlama ) yolu ile:

Niteleme sıfatı olan sözcüğün iki defa arka arkaya söylenip yazılması ile yapılan pekiştirmedir.
ÖRNEK:
Beyaz dişler >>>>> Beyaz beyaz dişler
Sıcak çörekler >>>>> Sıcak sıcak çörekler
Sarı kumlar >>>>> Sarı sarı kumlar
Uzun yollar >>>>> Uzun uzun yollar
Taze yumurta >>>>> Taze taze yumurtar

c) Tekrarlanan sıfatların arasına soru ekileri katılarak yapılan pekiştirme:

ÖRNEK:
Beyaz dişler >>>>> Beyaz beyaz dişler >>>>> beyaz beyaz dişler
Niteleme Sıfatı > Tekrarlama, sıfatlarda pekiştirme > Soru eki, sıfatlarda pekiştirme

Sarı sarı kumlar >>>>> Sarı sarı kumlar
Sıcak sıcak çörekler >>>>> Sıcak sıcak çörekler
Sarı sarı kumlar >>>>> Sarı sarı kumlar
Uzun uzun yollar >>>>> Uzun mu uzun yollar

Sıfatlarda Küçültme

Niteleme sıfatlarının sonlarına eklenen "-ce, -cik, -(i)msi, -(i)

mtırak " ekleri onların anlamlarında
küçültme, daraltma veya kısma yapar.
Bu ekleri alan sıfatlara, küçültme sıfatları denir.

ÖRNEK:
Güzel araba >>>>> güzelce araba
Yeşil elma >>>>> yeşilimsi elma
Mavi çanta >>>>> mavimsi çanta
Kısa pantolon >>>>> kısacık pantolon
Küçük masa >>>>> küçücük masa
Mavi çanta >>>>> mavimtırak çanta
Sarı elma >>>>> sarımtırak elma

Sıfat Resimleri

  • 31
    Bu resime açıklama eklenmemiş. 3 yıl önce

    Bu resime açıklama eklenmemiş.

    2 yıl önce süper kısa öz
  • 12
    Bu resime açıklama eklenmemiş. 3 yıl önce

    Bu resime açıklama eklenmemiş.

    2 yıl önce ehhhhh
  • 11
    Bu resime açıklama eklenmemiş. 3 yıl önce

    Bu resime açıklama eklenmemiş.

    2 yıl önce ayn
    2 yıl önce karısık ama yine de güzel

Sıfat Sunumları

  • 21
    Önizleme: 3 yıl önce

    Sıfat Nedir Sunusu

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    SIFAT Görev ve anlam açısından sıfatlar Yapı açısından sıfatlarstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_wppt_xppt_yrstyle.visibilityppt_wppt_xppt_yr

    2. Sayfa
    SıfatSıfatlar; varlıkların ve kavramların niteliklerini, ne durumda olduklarını, sayılarını, ölçülerini gösteren, soran ya da belirten sözcüklerdir. Sıfatların tek başlarına ad olduklarını hiç bir zaman unutmamak gerekir.

    3. Sayfa
    Görev Anlam Açısından SıfatlarSıfatların adlar önünde bir niteleme bir de belirtme görevleri vardır.Niteleme SıfatlarıBelirtme Sıfatları

    4. Sayfa
    Niteleme Sıfatları Kendinden sonra gelen adın niteliğini gösteren sıfatlara niteleme sıfatları denir. Bu nitelik adların büyük, küçük, dar, geniş, düz ya da başka durumlarını gösterebilir.Örnekler;Geniş yüzlü, beyaz dişli, kısa burunlu çocuklar dışarıda oynuyordu.O, sakin görünüşlü, telaşsız, soğukkanlı insanlardandır.

    5. Sayfa
    Belirtme Sıfatları Adları sayı belirterek, soru sorarak ya da gösterme yoluyla, kimi zaman da belgisiz olarak belirten sıfatlara denir.        Gösterme (İşaret) SıfatlarıSoru SıfatlarıBelgisiz SıfatlarSayı adlarının sıfat olarak kullanılması

    6. Sayfa
    Gösterme (İşaret) Sıfatları Adları göstererek belirten sıfatlardır. Bu gösterme genellikle adlardan önce "bu, şu, o" sözcüklerinin getirilmesiyle olur.Örnek;Bu ses, o akşamki sesin aynısı.Şu  adamı daha önce bu sokakta görmüştük.

    7. Sayfa
    Soru Sıfatları Adları soru yönünden belirten sözcüklerdir. Bu sözcükler genellikle Ne, neden, hangi, nasıl, kaç, kaçıncı, kaçar olabilir.Örnek,Hangi dağın kurdu öldü?Kimin ve neyin masrafını kapattı?Kaç kişi gelecekti?

    8. Sayfa
    Belgisiz Sıfatlar Bir adı, ona kesinlik kazandırmaksızın belirten sözcüklere denir. Bu sözcükler genellikle, bir, hiç, birtakım, birkaç, birçok, her, biraz, çoğu, kimi, herhangi, filan, falanca, fazla, bütün, öteki, hep, nice sözcükleridir.     Örnek;Bir akşam vakti yolumuza çıkmıştı.Bazı insanlar bu işten hoşlanmayabilir.Benim de birtakım kuşkularım oluşmuştu.

    9. Sayfa
    Sayı Sıfatları Başka bir adın sayısını, ölçüsünü, sırasını belirtmek üzere kullanılan sayı adları, sayı sıfatı olarak adlandırılırlar. Asıl sayı sıfatlarıÜleştirme sıfatlarıKesir sayı sıfatlarıSıra sayı sıfatları

    10. Sayfa
    Sayı SıfatlarıAsıl Sayı SıfatlarıÜleştirme Sıfatları Adların kesin sayılarını belirtmek için asıl sayı adlarının sıfat olmasıdır.Örnek;Burada on iki tane çanta var.İki yüz kişi burada olacaktı.     Adlara bölüştürme anlamı vererek  sayılarını belirten sayı adlarına denir. Sayı adlarına veya sayı ölçü belirten sözcüklere -ar (-şar) ekinin getirilmesiyle sağlanır.Örnek;Sokaklarda ikişer kişi vardı.Birer birer dolaşan öğrenciler sıkılıyordu.       

    11. Sayfa
    Sayı SıfatlarıKesir Sayı SıfatlarıSıra Sayı Sıfatları Belirttikleri adların sayılarını kesirli  olarak gösteren sıfatlara denir. Kalma durumu eki almış bir sayı adıyla tamlama ve bu tamlamanın başka bir ada tamlayan olmasıyla kullanılır.  Bu tamlamalarda sözcük sayısı birden fazladır. Örnek:Burada çalışanlara yüzde yüz zam yapıldı.Çocukların üçte biri kimsesizdi.Belirttikleri adların sıralarını gösteren sıfatlardır. Asıl sayılara  -ncı ekinin getirilmesiyle kurulmuş sayı sözcüğünün sıfat görevi yaptığı görülür.       Örnek;Yedinci kez buralardan geçiyordu.Altıncı yarışmacı için bir şey söylemiyordu.

    12. Sayfa
    YAPILARINA GÖRE SIFATLAR Biçim açısından sıfatlar adlarda olduğu gibi incelenmektedir. Basit SıfatlarTüremiş SıfatlarBileşik Sıfatlar

    13. Sayfa
    Basit Sıfatlar Bu sıfatlar yapım eki almayan veya bileşik olmayan sözcüklerdir. Örnek;İyi yiyecekleri bunlar almışlar.        Dar giysiler onu çok farklı gösteriyor.Bu adam sanıyorum ki buralı değil.

    14. Sayfa
    Türemiş Sıfatlar Bu sıfatlar yapım ekleriyle kurulmuş sözcüklerdir. Öyle ki, bu sıfatlar ad ve eylem kök ve gövdelerine getirilerek kurulur.Örnek;Yanık ekmekleri de satmaya çalışıyordu.Ulusal bayramlarını izleyemedik.

    15. Sayfa
    Bileşik Sıfatlar  Bileşik sıfatlar, bileşik sözcüklerin sıfat görevi yapanlarıdır. Bileşik sözcükler genel olarak ad gibi kullanılırlar. Örneğin "karabiber" birleşik addır. "Karabiber kutusu" ad tamlamasıdır. Ancak  "karabiberli yemek" tamlaması sıfat tamlamasıdır.Ağırbaşlı kızlar burada çalışabilir.Yurtsever insanlara ihtiyaç var.Zeytinyağlı yemekleriniz çok güzel.

    16. Sayfa


    17. Sayfa
    ESiNBAYAN

  • 11
    Önizleme: 3 yıl önce

    Sıfatlar ve özellikleri

    (Göster / Gizle) Sunum İçeriği: Düz metin (text) olarak..
    1. Sayfa
    SIFATLAR VE ÖZELLİKLERİ

    2. Sayfa
    SIFAT- Varlıkların rengini, şeklini, büyüklüğünü, küçüklüğünü bildiren ya da onları sayı, soru, işaret ve belgisiz olarak tamamlayan kelimelerdir. style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    3. Sayfa
    SIFATIN ÖZELLİKLERİ - Sıfat mutlaka isimden önce gelmelidir. Yani ismi tamamlamalıdır. - Sıfatlar isim çekim eklerini (Hal ekleri,iyelik ekleri,çoğul eki, ilgi hali,eşitlik hali,vasıta hali.) almazlar. ppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    4. Sayfa
    SIFATLARIN ÇEŞİTLERİ - Niteleme sıfatları: İsimlerin renklerini, şekillerini, yani iç özelliklerini belirten kelimelerdir. İsme nasıl sorusunu sorduğumuzda niteleme sıfatını buluruz. Örnek: Yeşil tahta.(Nasıl tahta ? - yeşil) Küçük çocuk.(Nasıl çocuk? - küçük) Çalışkan öğrenci.(Nasıl öğrenci ? - çalışkan) Güzel kapı.(Nasıl kapı ? – güzel)style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    5. Sayfa
    Belirtme Sıfatı - İsimleri sayı, soru, işaret, ya da belgisiz olarak tamamlayan sıfatlardır. a)İşaret sıfatı: İsimleri işaret yoluyla tamamlayan sıfatlardır. bu, şu, o, öteki, beriki… Örnek: Bu soruyu kim sordu? O rüyayı herkese anlattı. Öteki öğrenci gelsin.style.visibilitystyle.rotationppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.rotationppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    6. Sayfa
    Soru Sıfatı - İsimleri soru yoluyla belirten sıfatlardır. Örnek: Nasıl soru sordu. Kaç gün sonra gelecek. Alişen kaçıncı sınıfta okuyor. Hangi arabaya bineceğiz. style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    7. Sayfa
    Belgisiz Sıfatlar - Hangi ismi nitelediği belli olmayan sıfatlardır. Örnek: Bazı insanlar. Her nefis. Kimi insanlar. Falan adam. style.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibility

    8. Sayfa
    Sayı Sıfatları - İsimleri sayı yoluyla belirten sıfatlardır. Asıl sayı sıfatı: İsimlerin sayılarını kesin olarak belirten sıfatlardır. Örnek: Bugün altı soru çözdük. Her gün beş saat çalışıyormuş. Bir soru bile yapamamış.style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    9. Sayfa
    Sıra Sayı Sıfatı - İsimlerin sıralarını derecelerini belirten sıfatlardır."-ncı,-nci,-ncu,-ncü." ekleri getirilerek yapılır. Örnek: 21 inci sokakta sağa döneceksiniz. Altıncı soruyu çözünüz. Ebru üçüncü sınıfta okuyan bir öğrencidir.style.visibilityppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_xppt_yppt_y

    10. Sayfa
    Üleştirme Sayı Sıfatı - İsimlerin bölümlerini belirten sıfatlardır. Örnek: Öğrenciler üçer soru yaptılar. - Kesir sayı sıfatı: İsimlerin parçalarını bildiren sıfatlardır. Örnek: Yarım ekmek. Üçte bir arsa. Yüzde yetmiş beş başarı sağlanmış. style.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotationstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.rotation

    11. Sayfa
    Adlaşmış Sıfat - Sıfatlar yalnız kullanıldığında birer isimdirler. Sıfat tamlamalarında sıfatla ismin arasına virgül konulduğu zaman sıfat adlaşmış sıfat olur. Yine bir sıfat tamlamasında isim düştüğünde, sıfat ismin görevini üstlenir,ve adlaşmış sıfat olur. style.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    12. Sayfa
    Adlaşmış Sıfat Örnek: İhtiyar kadın yavaş yavaş yerinden kalktı. İhtiyar, yavaş yavaş yerinden kalktı. (Adlaşmış s) Örnek: Yalancı,insanlardan kaçar. (Adlaşmış s) Örnek: Ağlayanlar bir gün güler. (Adlaşmış s)style.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    13. Sayfa
    Sıfatlarda Pekiştirme - p, r, s, m harfleri ile yapılan pekiştirme: Örnek: Mor çiçek - Mosmor çiçek. Sarı ev - Sapsarı ev. - Sıfatlar bazen şu şekilde pekiştirilir: Örnek: Sağlam çocuk - Sapasağlam çocuk. Yalnız adam - Yapayalnız adam. - 3.Sıfatlarda pekiştirme ikilemeler yoluyla da yapılır. Örnek: Yüce yüce yaylalar. style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    14. Sayfa
    SIFATLARDA KÜÇÜLTME - Sıfatlarda küçültme"-cık,-cik,-cek,-cak,-ceğiz, -cağız"ekleri yardımıyla yapılır. Örnek: Kolayca bir iş. Derince bir kuyu. Kısacık yol. Küçücük kuzu.style.visibilityppt_xppt_yppt_y

    15. Sayfa
    Ünvan Sıfatları - İnsanların makamlarını, mevkilerini, rütbelerini, belirtmek için isimlerin yanına getirilen tanıtıcı kelimelerdir. Bu sıfatlar isimlere çeşitli şekillerde eklenir. Diğer sıfatlar gibi isimden önce gelir: Örnek: Doktor Selim Profesör Ahmet. Mareşal Tito. style.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    16. Sayfa
    Ünvan sıfatları - Ünvan sıfatlarının bir kısmı isimden sonra gelir: Örnek: Veli Paşa. Ali Bey. Hasan Çavuş. Nigar Hanım. style.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    17. Sayfa
    YAPI BAKIMINDAN SIFATLAR style.visibilitystyle.rotationppt_xppt_yppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    18. Sayfa
    Basit Sıfatlar - Herhangi bir yapım eki almamış ve başka bir kelime ile birleşmemiş olan sıfatlardır. Örnek: Kara gün. İri köpek. Kırmızı araba. style.visibilityppt_wppt_hppt_xppt_ystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibilitystyle.visibility

    19. Sayfa
    Türemiş Sıfatlar - İsim yada fiil köklerine getirilen isim yapım ekleri ile türetilen sıfatlardır. Örnek: Kiralık daire. Sabırlı adam. Kültürlü öğrenci. Parasız ders.style.visibilityppt_xppt_xppt_yppt_ystyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_hstyle.visibilityppt_wppt_h

    20. Sayfa
    Bileşik sıfatlar - Birden fazla kelimenin bir araya gelmesiyle olu şan sıfatlardır. Örnek: Cana yakın çocuk. Boğazına düşkün adam. Bir takım gençler. Kahverengi pantolon. Mavi boyalı ev. Yeşil yapraklı ağaçlar.style.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_yppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibilityppt_hppt_wppt_xppt_ystyle.visibility

    21. Sayfa
    SORULARstyle.visibilitystyle.visibility

    22. Sayfa
    Soru 1 Aşağıdaki tümcelerin hangisinde ön ad yoktur? A) Çağdaş devlet hukuk devleti demektir. B) Soğuk kış günleri geride kaldı. C) Nüfusun büyük bölümü köylerde yaşıyor D) Gençlerimiz, geleceğimizin güvencesidir. Cevap:Dstyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    23. Sayfa
    Soru 2 Aşağıdaki tamlamalarda bulunan ön adlardan hangisinin çeşidi farklıdır? A)çeyrek ekmek B)ekşi elma C)taze peynir D)sıcak çay Cevap:Astyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    24. Sayfa
    Soru 3 Aşağıdaki tamlamalardan hangisi, diğer üçünden farklıdır? A) kimi öğrenciler B) öğrencilerin kimileri C) verimli topraklar D) yirminci yüzyıl Cevap:B style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    25. Sayfa
    Soru 4 Aşağıdaki tümcelerin soru ön adı vardır? A) Hangi kitap senin? B) Bunların hangisi güzel? C) Toplantıda neler görüşüldü? D) Bugün kimler nöbetçi? Cevap:A style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    26. Sayfa
    Soru 5 “Bütün aynalar çirkin Fakat sen Her aynada güzelsin” Yukarıdaki dizelerde geçen ön adların türü nedir? A) niteleme ön adı B) İşaret ön adı C) belgisiz ön ad D) Pekiştirme ön adı Cevap:C style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    27. Sayfa
    Soru 6 Hangi cümledeki bu kelimesinin çeşidi diğerlerinden farklıdır? A) Bu çocuk mu söyledi? B) Bu senin kalemin mi? C) Bu böyle mi olur? D) İstediğiniz bu mu? Cevap:A style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    28. Sayfa
    Soru 7 Aşağıdaki kelimelerden hangisinin anlamı diğerlerinden farklıdır A) büyükçe B) sarımtırak C) masmavi D) ekşimsi Cevap:C style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    29. Sayfa
    Soru 8 Aşağıdaki tamlamalarının hangisinde belirtme sıfatı vardır? A) mavi deniz B) temiz oda C) tombul çocuk D) otuz gün Cevap:D style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    30. Sayfa
    Soru 9 “Cevat Binbaşı bir eri makamına çağırdı” cümlesinde unvan belirten kelime hangisidir? A) binbaşı B) cevat C) er D) makam Cevap:A style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

    31. Sayfa
    Soru 10 Aşağıdakilerden hangisi sıfat tamlaması değildir? A) tanıdık simalar B) duvardaki saat C) tembel insanlar D) sel felaketi Cevap:D style.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_ystyle.visibilityppt_xppt_y

Sıfat Videoları

  • 16
    3 yıl önce

    Bu videoya açıklama eklenmemiş.

    3 yıl önce çok güzel
    3 yıl önce anladım çok güzel

Sıfat Soru & Cevap

  • 7

    2 yıl önce

    Soru : Bir sıfat birden fazla ismi niteleyebilir mi? örneğin (Kahraman Müdür, Öğretmen ve 2 hizmetli ) bu cümleyi açıklayabilirmisiniz teşekkürler
    Bir sıfat birden fazla ismi niteleyebilir mi? örneğin (Kahraman Müdür, Öğretmen ve 2 hizmetli ) bu cümleyi açıklayabilirmisiniz teşekkürler

    2 yıl önce
    Kahraman müdür (niteleme sıfatı)
    Öğretmen ve 2 hizmetli(sayı sıfatı)
  • 3

    2 yıl önce

    Soru : pekiştirme sıfatları
    pekiştirmeye biraz daha bilgi verir misiniz ?

    2 yıl önce
    Yamyassı bir burun... Koskocaman bir kulak... Kapkara bir ten... Yemyeşil iki göz... vs gibi örneklere bakara pekiştirme sıfatlarının görevinin sıfatları pekiştirmek olduğunu kolayca anlayabiliriz.

    Bakınız : Pekiştirme Sıfatları

Sıfat Ek Bilgileri

  • 12
    3 yıl önce

    Sıfat ya da ön ad; isimlerin ya da diğer sıfatların önüne gelerek onları miktar, sıra, konum, renk, biçim, bıraktığı izlenim vb. gibi çeşitli yönlerden tanımlayan, tarif eden sözcük türü. Sıfat ile nitelediği veya belirttiği ismin oluşturduğu sözcük grubuna "sıfat tamlaması" denir.

    1 yıl önce fazla bilmiyorum bilgili iyi bir bilgisi olan bir yazı yazabilirmisiniz çalışmam gerek ...
  • 9
    3 yıl önce

    zamirler nedir birkaç örnek lütfen

    2 yıl önce Özne yerine kullanılan sözcüklerdir. Mesela ben sen o biz sizonlar gibi
    2 yıl önce konuşarak çözebiliriz
  • 4
    2 yıl önce

    isimlerden önce geli isme sorulan nasıl sorusuna cevap verir.

  • 3
    2 yıl önce

    Sıfat Nedir?
    Bir kimsenin görev, ödev, toplumsal veya hukukî bakımdan yeri ve özelliği

  • 0
    6 ay önce


    Sıfatlar (Önadlar) Konu Anlatımı



     

    Adları niteleyen veya belirten sözcüklerdir. Bir sözcüğün sıfat olabilmesi için adın önüne gelerek onu nitelemesi veya belirtmesi gerekir.
    Yaşlı adam, pazar çantasını titrek elleriyle tutuyordu.Yemekte bu masaya dört kişi oturacak.Kazancının yarısını fakir öğrencilere veriyormuş.
    Bu cümlelerde “yaşlı” sözcüğü “adam” adının, “titrek” sözcüğü “el” adının niteliğini gösterdiği için; “bu” sözcüğü “masa” adını işaret yoluyla, “dört” sözcüğü ise “kişi” adını sayı yoluyla belirttiği için sıfattır. Son cümlede “fakir” sözcüğü, “öğrenci” adının niteliğini gösterdiği için sıfattır.
    Sıfatlar, iki ana gruba ayrılır:
    1. Niteleme Sıfatları2. Belirtme Sıfatlarıa. İşaret Sıfatıb. Sayı Sıfatı– Asıl Sayı Sıfatı– Sıra Sayı Sıfatı– Üleştirme Sayı Sıfatı– Kesir Sayı Sıfatıc. Belgisiz Sıfatd. Soru Sıfatı
    1. Niteleme Sıfatları
    Bir adı; durum, şekil, biçim, renk yönüyle niteleyen sözcüklerdir. Niteleme sıfatları, ada sorulan “Nasıl?” sorusunun cevabı olan sözcüklerdir.
    Küçük çocuk bizi görünce yanımıza geldi.Gökyüzünü aniden kapkara bulutlar kaplamıştı.
    Bu cümlelerde “küçük” ve “kapkara” sözcükleri, önüne geldiği adların nasıl olduğunu gösterdiği için niteleme sıfatıdır. Bu sözcüklerin, niteledikleri ada sorulan “Nasıl?” sorusuna cevap olduklarına dikkat edelim:
    Nasıl çocuk? (küçük çocuk)Nasıl bulutlar? (kapkara bulutlar) Bu yolun sonunda eski bir ev vardı.Yol kenarları, kurumuş yapraklarla doluydu.Annem, sabahları tatlı bir sesle bizi uyandırırdı.Kahvaltıda güzelim böreklerden bolca yemiştim.
    Bu cümlelerde, “eski” sözcüğü, “ev” adının niteliğini; “kurumuş” sözcüğü, “yaprak” adının niteliğini; “tatlı” sözcüğü, “ses” adının niteliğini; “güzelim” sözcüğü, “börek” adının niteliğini gösterdiği için niteleme sıfatıdır.
    2. Belirtme Sıfatları
    Adları işaret, sayı, soru, belgisizlik yönüyle belirten sıfatlardır.
    a. İşaret Sıfatı
    Adları işaret yönüyle belirten, onlara işaret eden sözcüklerdir.
    bu, şu, o, öteki, beriki, öbür
    Bu kitabı senin için aldım.Arkadaşlarım öteki otobüse binmiş.Belediye, geçen yıl şu yolu asfaltladı.O dergiyi okudun mu?Buraya öbür yoldan geldim.
    Bu cümlelerde geçen “bu, öteki, şu, o, öbür” sözcükleri, önündeki adları, işaret yönüyle öteki varlıklardan ayırıp belirttiği için işaret sıfatıdır.
    Not: İşaret sıfatlarından sonra virgül (,) kullanılmaz. Bu sözcüklerden sonra virgül (,) kullanılırsa bu sözcükler, adıl olur.
    O kitabı daha önce okumuş.O, kitabı daha önce okumuş.
    Bu cümlelerin birincisinde “o” sözcüğü “kitap” adını belirttiği için işaret sıfatı; ikincisinde “o” sözcüğü bir varlığı karşıladığı için adıldır.
    “Bu, şu, o, öteki, beriki, öbür” sözcükleri aynı zamanda işaret adılıdır. Eğer bu sözcükler, önündeki bir adı işaret ederek belirtiyorsa işaret sıfatıdır. Adın yerini işaret yoluyla tutuyorsa işaret adılıdır.
    Bu ev, çok güzelmiş.Bu, çok güzelmiş.
    Bu cümlelerin birincisinde “bu” sözcüğü “ev” sözcüğünü işaret ederek belirttiği için işaret sıfatıdır. İkinci cümlede ise “bu” sözcüğü “ev” adının yerini tuttuğu için işaret adılıdır.
    İşaret sıfatları her zaman yalın halde bulunur. Çekim eki aldığında işaret adılı olur.
    Annem öteki halıyı yıkamak için dışarı çıkarmış.Annem ötekini yıkamak için dışarı çıkarmış.
    Bu cümlelerin birincisinde, “öteki” sözcüğü “halı” adını işaret ederek belirttiği için işaret sıfatıdır. İkinci cümlede “ötekini” sözcüğü, “halı” sözcüğü söylenmeden, işaret yoluyla “halı” sözcüğünün yerine geçtiğinden işaret adılıdır.
    b. Sayı Sıfatı
    Varlıkların sayılarını gösteren, onları sayı yönüyle belirten sözcüklerdir.
    Asıl Sayı Sıfatı
    Varlıkların sayılarını kesin olarak belirten sözcüklerdir. Ada sorulan “kaç” sorusunun cevabıdır.
    Üç gün önceki toplantıya altı kişi katılmış.Babam bir ay sonra yurtdışından gelecek.
    Bu cümlelerde “üç, altı, bir” sözcükleri, “gün, kişi, ay” adlarının sayısını belirttiği için, asıl sayı sıfatıdır.
    Sıra Sayı Sıfatı
    Varlıkların sırasını gösteren sözcüklerdir. Sayılara “-ncı, -nci, -ncu, -ncü” ekleri getirilerek oluşturulur. Ada sorulan “kaçıncı” sorusunun cevabıdır.
    Bu derste on beşinci sayfayı okuyacağız.Sınavdaki yedinci soruyu çözememiş.
    Bu cümlelerde “on beşinci, yedinci” sözcükleri “sayfa, soru” adlarının sırasını belirttiği için, sıra sayı sıfatıdır.
    Üleştirme Sayı Sıfatı
    Varlıkları sayıca bölümlere ayıran, paylaşma anlamı veren sözcüklerdir. Sayılara “-er, -ar” eki getirilerek oluşturulur. Ada sorulan “kaçar” sorusunun cevabıdır.
    Sınavda her branştan onar soru soruldu.Öğrencilerden altışar kitap okumaları istendi.
    Bu cümlelerde “onar, altışar” sözcükleri, “soru, kitap” adlarının paylara ayrıldığını belirttiği için, üleştirme sayı sıfatıdır.
    Kesir Sayı Sıfatı
    Varlıkların parçalarının, bütüne olan oranlarını gösteren sıfatlardır.
    Şirketin üçte iki hissesi ona aitmiş.Bir öğünde yarım ekmek yiyordu.
    Bu cümlelerde “üçte iki, yarım” sözcükleri, “hisse, ekmek” adlarının bütüne olan oranlarını belirttiği için, kesir sayı sıfatıdır.
    c. Belgisiz Sıfat
    Adları belirtirken kesinlik bildirmeyen sıfatlardır.
    bir, birkaç, birçok, çoğu, kimi, bazı, bütün, tüm, başka, birtakım, her, hiçbir, herhangi…
    Elbet bir gün sen de anlarsın beni.Bu konuyla ilgili birkaç kitap okumuştum.
    Bu cümledeki “bir, birkaç” sözcüğü “gün, kitap” adını, sayı yönüyle; ama kesin olmayacak biçimde belirtmiştir. Dolayısıyla, “birkaç” sözcüğü belgisiz sıfattır.
     
    İçerideki bazı masaları dışarıya taşıyalım.Sanatçı, birçok tablosunda İstanbul’u konu ediniyor.Yazarın başka romanlarını da okudum.Hiçbir öğrenci öğretmenini üzmek istemez.Lisedeyken, okuduğum her kitabın özetini çıkarırdım.
    Bu cümlelerde “bazı” sözcüğü, “masal” adını; “birçok” sözcüğü, “tablo” adını; “başka” sözcüğü, “roman” adını; “hiçbir” sözcüğü, “öğrenci” adını; “her” sözcüğü, “kitap” adını kesinlik bildirmeden belirttiği için belgisiz sıfattır.
    Not: “Kimi, çoğu ” sözcükleri, hem belgisiz adıl hem belgisiz sıfat olarak kullanılabilir.
    Fuarda kimi kitaplar pahalı, kimi ise ucuzdu.
    Bu cümlede, birinci “kimi” sözcüğü “kitaplar” sözcüğünü belirttiği için belgisiz sıfattır; ikinci “kimi” sözcüğü ise, kitapların yerini tuttuğu için belgisiz adıldır.
    Çoğu öğretmen törene yetişemedi; ama öğrencilerin çoğu törene katıldı.
    Bu cümlede, birinci “çoğu” sözcüğü “öğretmen” sözcüğünü belirttiği için belgisiz sıfattır; ikinci “çoğu” sözcüğü ise, öğrencilerin bir kısmının yerine geçtiği için belgisiz adıldır.
    “Bir” sözcüğü, hem belgisiz sıfat hem sayı sıfatı olarak kullanılabilir. “Bir” sözcüğünün yerine başka sayı getirilebiliyorsa, “bir” sözcüğü sayı sıfatıdır.
    “Bir haftada iki kitap okumuş.”
    Bu cümledeki “bir” sözcüğü, sayı sıfatıdır; çünkü yerine “iki” veya “üç” gibi başka bir sayı getirilebilmektedir.
    “Ali, dürüst bir insandır.”
    Bu cümlede “bir” sözcüğünün yerine başka bir sayı getirilememektedir; çünkü bu cümlede “bir” sözcüğü “herhangi bir” anlamına gelmektedir ve belgisiz sıfattır.
    d. Soru Sıfatı
    Adları soru yoluyla belirten, yani adları anlamca tamamlayan soru sözcükleridir. Soru sıfatlarının cevabı yine sıfattır.
    nasıl, kaç, kaçıncı, kaçar, hangi, ne kadar, ne
    Sen, tatilde kaç kitap okumuştun?
    Bu cümlede, “kaç” soru sözcüğünün “kitap” adını belirttiğini görüyoruz. Bu soru sözcüğüne verilebilecek “beş kitap” cevabının sıfat olması, bize, bu soru sözcüğünün de sıfat olduğunu gösterir.
    Hangi yoldan gitmemizi tavsiye ediyorsun?
    Bu cümlede, “hangi” soru sözcüğünün “yol” adını belirttiğini görüyoruz. Bu soru sözcüğüne verilebilecek “şu yol” cevabının sıfat olması, bize, bu soru sözcüğünün de sıfat olduğunu gösterir.
    Köyde nasıl bir evde oturuyordunuz?Orada ne kadar para harcamış?Vergi dairesi, binanın kaçıncı katında bulunuyor?Arkadaşların bize ne gün gelecek?Bu oyunda takımlar kaçar kişiden oluşuyor?
    Bu cümlelerde geçen “nasıl, ne kadar, kaçıncı, ne, kaçar” sözcükleri; önündeki sözcükleri soru yönüyle belirttiği ve bu sözcüklere verilen cevaplar sıfat olduğu için soru sıfatıdır.
    Not: “Hangisi, kaçı” soru adıllarıyla “hangi, kaç” soru sıfatlarını birbirine karıştırmamak gerekir.
    Hangi soru daha zordu? Hangisi daha zordu?
    Bu cümlelerde “hangi” sözcüğü “soru” adını belirttiği için soru sıfatı; “hangisi” sözcüğü, bir adın yerini soru yoluyla tuttuğu için soru adılıdır.
    Kaç öğrenci gelmedi.Öğrencilerin kaçı gelmedi.
    Cümlelerde “kaç” sözcüğü “öğrenci” adını belirttiği için soru sıfatı; “kaçı” sözcüğü, bir sayı adının yerini soru yoluyla tuttuğu için soru adılıdır.
    Not: Bir ad, hem niteleme hem belirtme sıfatı alabilir.
    O, yeni bir araba almış.
    Bu küçük köyde konaklamaya karar verdik. Birinci cümlede “yeni” niteleme sıfatıyla “bir” belgisiz sıfatı, “araba” adının sıfatı olarak; İkincide “bu” işaret sıfatıyla “küçük” niteleme sıfatı, “köy” adının sıfatı olarak kullanılmıştır.
    Sıfatlar, adılları da niteleyebilir.
    Ahmet, gerçekten dürüst birisidir.O, her zaman deneyimli kimselerle çalışır.
    Bu cümlelerin birincisinde “dürüst” sıfatı “birisi” adılını nitelemektedir. İkinci cümlede “deneyimli” sıfatı, “kimse” adılını nitelemektedir.
    Not: İlgi eki (-ki), yer ve zaman bildiren sözcüklerden sonra gelip eklendiği sözcüğü sıfat yapar.
    Sınıftaki öğrenciler dışarı çıkmış.Yarınki sınava hazır mısın?
    Bu cümlelerde “sınıf” sözcüğü, ilk önce bulunma durumu (-de, -da, -te, -ta) ekini alıp ardından sıfat yapan “-ki” ekini alarak önündeki “öğrenciler” adını; “yarın” sözcüğü, sıfat yapan “-ki” ekini alarak önündeki “sınav” adını belirttiği için sıfat görevindedir.
    Adlaşmış Sıfat
    Niteleme sıfatları, çekim eki alarak veya almadan niteledikleri ismin yerini tutacak şekilde kullanılabilir. Bu sözcüklere “adlaşmış sıfat” denir.
    İhtiyar adam yine parkta oturuyordu.İhtiyar, yine parkta oturuyordu.
    Birinci cümlede “ihtiyar” sözcüğü, “adam” adını niteleyen bir niteleme sıfatıdır. İkinci cümlede ise, “ihtiyar adam” tamlamasındaki “adam” sözcüğü düşmüş, “ihtiyar” sözcüğü hem adın yerine geçmiş hem nitelik bildirmiştir, yani adlaşmış sıfat olmuştur.
    Manav, kasalardaki çürükleri çöpe atıyordu.
    Bu cümlede “çürükleri” sözcüğü, “meyve” adını nitelerken, çekim eki alarak hem “meyve” adının yerine geçmiş hem de nitelik bildirerek adlaşmış sıfat olmuştur.
     
    Öğretmenimiz bu görev için sınıftan gönüllüler seçti.
    Bu cümlede “gönüllüler” sözcüğü, “öğrenci” adını nitelerken, çekim eki alarak hem “öğrenci” adının yerine geçmiş hem de nitelik bildirerek adlaşmış sıfat olmuştur.
    Bizim kurnaz yine birisini kandırmış.
    Bu cümlede “kurnaz” sözcüğü, bir kişiyi nitelerken, çekim eki almadan hem nitelediği kişinin yerine geçmiş hem de nitelik bildirerek adlaşmış sıfat olmuştur.
    Not: Türkçede meslek adları ve bazı adlar, sıfat olarak kullanılabilir. Bu sözcükleri, adlaşmış sıfatlarla karıştırmamak gerekir.
    Yönetici insanlar, insan ilişkilerinde başarılıdır.Yöneticiler, insan ilişkilerinde başarılıdır.
    Bu cümlelerin birincisinde “yönetici” sözcüğü, “insanlar” adını nitelediği için sıfat görevindedir. İkinci cümledeki “yöneticiler” sözcüğü ad olarak kullanılmıştır; ama adlaşmış sıfat değildir.
    Futbolcular, disiplinli kişilerdir.Yarın ailece yazlığa gideceğiz.
    Bu cümlelerde geçen “futbolcu, yazlık” sözcükleri gerektiğinde sıfat olabildiği halde (futbolcu kişiler, yazlık ev) bu cümlede ad olarak kullanılmıştır; ama adlaşmış sıfat değildir.
    Not: Adlaşmış sıfattan sonra bir ad geldiğinde anlam karışıklığı ortaya çıkıyorsa bu adlaşmış sıfattan sonra virgül (,) getirilir.
    Hasta, çocuğu yanına çağırdı.
    Bu cümlede “hasta” sözcüğü bir kişiyi karşılayarak adlaşmıştır. Bu sözcükten sonra “çocuk” adı geldiğinde virgül konulmazsa “hasta” sözcüğü “çocuk” adının sıfatı olmaktadır. Bu yüzden “hasta” sözcüğünün adlaşmış sıfat olması için bu sözcükten sonra virgül (,) konmalıdır.
    Unvan Sıfatı
    Kişilerin meslek, rütbe, makam gibi sosyal statülerini belirten sözcüklerdir. Unvan sıfatları, adların önüne de sonuna da gelebilir.
    Yüzbaşı Cemil, Hakkı Çavuş, Hatice Teyze, Naciye Hanım…
    Dün Doktor Kemal Bey bize geldi.
    Bu cümlede “Doktor, Bey” sözcükleri; beraber kullanıldıkları “Kemal” özel adını belirttiği için unvan sıfatıdır.
    Ayşe Hemşire, hastalarla yakından ilgilendi.
    Bu cümlede “Hemşire” sözcüğü; beraber kullanıldığı “Ayşe” özel adını belirttiği için unvan sıfatıdır.
    Not: Özel adla birlikte kullanılmayan unvan sözcükleri, küçük harfle başlar ve unvan sıfatı görevinden çıkar.
    Dün doktor, hastaneye uğramamış.
    Bu cümlede “doktor” sözcüğü özel bir adla birlikte kullanılmadığı için unvan sıfatı değildir ve bu yüzden küçük harfle başlar.
    Özel bir adla kullanılan; ama akrabalık ilişkisi belirten unvan sözcükleri, küçük harfle başlar ve unvan sıfatı görevinden çıkar.
    Salih, bugün Ayşe teyzesine gidecekmiş.
    Bu cümlede “teyze” sözcüğü özel bir adla birlikte kullanıldığı halde akrabalık anlamı taşıdığı için unvan sıfatı değildir ve bu yüzden küçük harfle başlar.
    Sıfatlarda Küçültme
     
    Sıfat olan sözcüğün anlamında küçültme ya da daralma, “-cik,-ce, (-ı)msı, (-ı)mtırak” ekleri ile yapılır.
    Bu eklerin getirilmesi ile oluşan sıfatlara küçültme sıfatları denir.
    “Küçük bir evleri vardı.”
    cümlesinde “küçük” sıfattır ve kendinden sonra gelen ismin niteliğini belirtmektedir.
    “Küçücük evleri vardı.”
    cümlesinde “-cik” eki almış “küçücük” sözcüğü de niteleme sıfatıdır. Buradaki “küçücük” sözcüğün “küçük” sözcüğünden farkı, eklendiği ismin anlamında küçültme yapmış olmasıdır.
    Küçük ev – küçücük ev
    “Ekmek ayvasının ekşimsi bir tadı vardı.”“Üzerine mavimtırak bir ceket giymişti.”“Masada kalınca bir kitap duruyordu.”
    Yukarıdaki cümlelerdeki altı çizili sözcükler küçültme sıfatıdır.
    Sıfatlarda Pekiştirme
    Sıfatlarda pekiştirme, yani anlamın kuvvetlendirilmesi iki şeklide yapılır:
    Sıfat olan sözcüğün ünlüye kadarki ilk hecesi alınır, daha sonra “m, p, r, s” harflerinden uygun olanı getirilir. En son da sıfat olan sözcük tekrar yazılır.
    “temiz” sözcüğü üzerinde uygulayalım:
    Te – r – temiz = tertemiz
    “Çocuklar bembeyaz elbiseler giymişlerdi.”“Dümdüz yolda ilerliyorduk.”“Şöyle yemyeşil çimenlerin üzerine uzansam!”
    cümlelerinde altı çizili sözcükler pekiştirme sıfatıdır.
    Sıfat olan sözcüğün tekrar edilmesi ile yapılır. Örneğin “çeşit” sözcüğünü ele alalım. Bu sözcük tekrar ederek bir ismi nitelediğinde pekiştirme sıfatı olur:
    “Çeşit çeşit meyveler vardı masada.”
    Bu cümlede altı çizili sözler pekiştirme sıfatıdır.
    “Bahçede uzun uzun ağaçlar vardı.”“Derin derin ırmaklar aşarak geldik.”
    cümlelerindeki altı çizili sözler pekiştirme sıfatıdır.
    Sıfatlarda Derecelendirme
    Sıfatlarda derecelendirme “pek, çok, daha, en…” gibi sözcüklerle yapılır.
    “Kardeşin onlardan daha akıllı biri.” cümlesinde “daha” sözcüğü üstünlük,
    “En güzel kitap buydu.” cümlesinde “en” sözcüğü en üstünlük,
    “Çok güzel çiçekleri vardı.” cümlesinde “çok” sözcüğü aşırılık anlamı katmıştır.
    Örnek 1Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir sözcük hem belirtme hem de niteleme sıfatı almıştır?A) İçeriye orta yaşlı bir kişi girdi.B) İnsana tepeden bakan, itici biriydi.C) Gözü eski, cumbalı evleri arıyordu.D) O yıllarda çift düğmeli, dar yakalı ceketler modaydı.E) Her gün aynı yorgun, asık yüzleri görmekten bıkıp usanmıştı.(1996-ÖSS)Çözüm:A seçeneğinde bulunan “kişi” adı, “orta yaşlı” niteleme sıfatını ve “bir” belirtme sıfatını almıştır.Cevap A Örnek 2:Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir adlaşmış sıfat vardır?A) Otel sahibi bizi güler yüzle karşıladı.B) Yürüyüşe çıkan konuklar henüz dönmediler.C) Eski yöneticileri toplantıya çağırmışlar.D) Sınıfın çalışkanı, bu sınav sonunda belli olacak.E) Kendilerine yöneltilen sorulara cevap vermediler.(1996 – ÖYS)Çözüm:D seçeneğindeki “çalışkan” sözcüğünün nitelediği “öğrencisi” adı düşmüş ve “çalışkan” sözcüğü adlaşmış sıfat olmuştur.Cevap D

  • 0
    5 ay önce

    Bu yazıya eklenen ek bilgi henüz editörlerimiz tarafından onaylanmadı..!

    Onay Bekliyor

Sende Bilgi Ekle

Bu yazının geliştirilmesine yardımcı ol.

Kapak Resmi
Sponsorlu Bağlantılar
Sen de Ekle

Sende, bu sayfaya

içerik ekleyerek

katkıda bulunabilirsin.

(Resim, sunum, video, soru, yorum ekle..)

Bir şey Unutmadın mı ?

Bizi sonra tekrar bulmak için sitemizi aşağıdan beğenmelisin